Πολιτισμικός αναλφαβητισμός

Η άρνηση ενός ανθρώπου ή μιας κοινωνικής ομάδας να γνωρίσει και να σεβαστεί τα ιδιαίτερα στοιχεία (γλώσσα, αξίες, παραδόσεις, ιστορία, θρησκεία) που συνιστούν την πολιτισμική ταυτότητα άλλων λαών.

Ο πολιτισμικός αναλφαβητισμός οδηγεί συνήθως στην έλλειψη ανεκτικότητας και ενδεχομένως στον ρατσισμό.

Κληρονομικός αναλφαβητισμός

Η αναπαραγωγή (διαιώνιση) του αναλφαβητισμού από γενιά σε γενιά, καθώς η εκπαίδευση των παιδιών συνδέεται άμεσα με το μορφωτικό επίπεδο των γονέων.

Το φύλο, η οικονομική κατάσταση και ο τόπος διαμονής ‒σε πολλές περιπτώσεις‒ συνδέονται άμεσα με τον αναλφαβητισμό.

Αυτό σημαίνει ότι το χαμηλό βιοτικό επίπεδο των γονέων επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το μορφωτικό επίπεδο των παιδιών.

Αναλφαβητισμός (οργανικός)

Η αδυναμία του ανθρώπου να αξιοποιεί τον γραπτό λόγο και την ανάγνωση ως μέσα επικοινωνίας και κατανόησης της πραγματικότητας.

© Το σύμβολο του αναλφαβητισμού

[...] Σύμφωνα με μελέτη του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, το 32% των Ελλήνων υποεκπαιδευμένων, βλέποντας ένα λογαριασμό της ΔΕΗ, δεν μπορεί να καταλάβει ποια είναι η ημερομηνία πληρωμής του...

Η αναπαραγωγή (διαιώνιση) του αναλφαβητισμού από γενιά σε γενιά, καθώς η εκπαίδευση των παιδιών συνδέεται άμεσα με το μορφωτικό επίπεδο των γονέων. Το φύλο, η οικονομική κατάσταση και ο τόπος διαμονής σε πολλές περιπτώσεις συνδέονται στενά με τον αναλφαβητισμό.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ουνέσκο (UNESCO), το μεγαλύτερο κύμα αναλφαβητισμού πλήττει τη νότια και δυτική Ασία, την Αφρική και τα αραβικά κράτη. Μάλιστα, η Μπουργκίνα Φάσο θεωρείται η χώρα με το χαμηλότερο ποσοστό αλφαβητισμού στον κόσμο, μόλις με 12,8%. Ακολουθούν ο Νίγηρας με 14,4% και το Μαλί με 19%.

Η 8η Σεπτεμβρίου γιορτάζεται από το 1966 ως η Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη του Αναλφαβητισμού. [...]

Πηγές: Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, ΟΥΝΕΣΚΟ, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 8/9/2008

Διαβάστε το άρθρο της εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Αναλφαβητισμός (λειτουργικός)

Η αδυναμία του ανθρώπου να αξιοποιήσει (με την ομιλία, τη γραφή και την ανάγνωση) τη μητρική του γλώσσα ως μέσο επικοινωνίας και κατανόησης των (πνευματικών, πολιτικών και οικονομικών) συνθηκών που διαμορφώνουν την καθημερινή του ζωή.

Ο λειτουργικά αναλφάβητος άνθρωπος αδυνατεί να κατανοήσει μια απλή (προφορική, γραπτή, ηλεκτρονική, ή ψηφιακή) παρουσίαση των γεγονότων που διαμορφώνουν τη δημόσια και την ιδιωτική του ζωή.

Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει εξοικειωθεί με την κριτική επεξεργασία των πληροφοριών που δέχεται όσον αφορά τα γεγονότα που διαμορφώνουν την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα

[...] Αυτή η νέα μορφή αναλφαβητισμού («λειτουργικό» τον ονομάζουν οι ειδικοί) ενδημεί σε όλα σχεδόν τα κοινωνικά και ηλικιακά στρώματα και δεν σχετίζεται άμεσα με τις «γραμματικές γνώσεις» ή το εισόδημα. Είναι ο αναλφαβητισμός που διαφεύγει από τις στατιστικές, επειδή κρύβεται καλά πίσω από το προπέτασμα των σπουδών και των επαγγελματικών τίτλων. Ποια εταιρεία δημοσκοπήσεων θα είχε τα μέσα, το χρόνο και την τόλμη να «ελέγξει» τον λεξιλογικό πλούτο, το βάθος της σκέψης και την κριτική ικανότητα των ερωτωμένων;

Βρισκόμαστε λοιπόν αντιμέτωποι με ένα νέο «εχθρό»: τον αναλφαβητισμό που παράγει η τεχνολογικά και επιστημονικά εξελιγμένη κοινωνία μας. Όσο η πραγματικότητα γίνεται πολυπλοκότερη, όσο ο όγκος των πληροφοριών αυξάνεται, όσο τα γεγονότα εναλλάσσονται ταχύτατα και τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν μιαν αποσπασματική εικόνα τους, τόσο θα δυσκολεύεται ο άνθρωπος να τα ερμηνεύσει και να τα κατανοήσει. Η σκέψη του θα είναι αιχμάλωτη των εντυπώσεων και της λαμπερής επιφάνειας των εικόνων και των ρητορικών τεχνασμάτων της πολιτικής και της διαφήμισης. Η ψυχή του θα άγεται και θα φέρεται από τη μαγεία των χρωμάτων και των παθιασμένων λέξεων. Τα μάτια και η προσοχή του θα υποτάσσονται στη σαγηνευτική δύναμη του θεάματος. Με άλλα λόγια, ο λειτουργικός αναλφαβητισμός, οδηγώντας το θύμα του στην αφελή βυζαντινή εικονολατρία, παραλύει τις πνευματικές και ψυχικές του αντιστάσεις και υπονομεύει κάθε διάθεση και δυνατότητα για ενεργό πολιτική παρέμβαση στη δημόσια ζωή [...].

Αρης Γιαβρής: Η επέλαση του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού

Αθλιες συνθήκες ζωής

Οι συνθήκες ζωής (οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές, πνευματικές, περιβαλλοντικές) που δεν επιτρέπουν σε έναν άνθρωπο ή σε μια κοινωνική ομάδα να ζήσει μια αξιοπρεπή ζωή.

Σ’ αυτές τις συνθήκες περιλαμβάνονται: η φτώχεια, η ανεργία, ο αναλφαβητισμός, η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, η ελλιπής περίθαλψη κ. ά.

Αυτές οι συνθήκες αποτυπώνουν το χαμηλό βιοτικό επίπεδο μιας κοινωνίας.

Αντώνυμο: αξιοπρεπής ζωή, αξιοπρέπεια.